काठमाडौं :भोलि चैत १९ गते बिहान ८ बजेदेखि देशभरि माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई) २०८२ सुरु हुँदैछ । ५ लाख १२ हजार ४ सय २१ जना विद्यार्थीहरूले आफ्नो दश कक्षाको यो निर्णायक परीक्षा दिँदै छन् । तर यसपालि उनीहरूका लागि एउटा सुखद खबर छ परीक्षा सकिएपछि उत्तरपुस्तिका जुन केन्द्रमा लेखिएको हो, त्यहीँबाटै जाँचिने भएको छ । नतिजा एक महिनाभित्र सार्वजनिक गर्ने लक्ष्यसाथ राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले यो ऐतिहासिक निर्णय गरेको हो ।
शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री सस्मिता पोखरेलले पदभार सम्हालेपछि नै एसईई नतिजा ढिलो हुनुको मार विद्यार्थीले खेप्नुपरेको गुनासो सुन्नुभयो । उहाँको स्पष्ट निर्देशन थियो “नतिजा एक महिनाभित्रै सार्वजनिक गर्नुपर्छ ।” यो निर्देशनपछि परीक्षा नियन्त्रक टुकराज अधिकारीले भने, “परीक्षा जहाँ भएको छ, त्यहीँ परीक्षण केन्द्र बनाएर उत्तरपुस्तिका जाँच्ने निर्णय भएको छ । यसले समय बचाउँछ र नतिजा छिटो आउँछ ।”
अघिल्ला वर्षहरूमा उत्तरपुस्तिका गोप्य रूपमा अर्को प्रदेश वा टाढाको केन्द्रमा लगेर जाँच्ने प्रचलन थियो । यसले ढिलासुस्ती, ढुवानी खर्च र कहिलेकाहीं गोपनीयताको प्रश्न पनि उठाउने गर्थ्यो । यसपालि भने स्थानीय स्तरमै परीक्षण हुने भएको छ । यदि कुनै केन्द्रमा पर्याप्त शिक्षक नभए वा सुरक्षा चुनौती देखिएमा शिक्षा विकास तथा समन्वय एकाइले सहजीकरण गरेर अर्को उपयुक्त ठाउँमा सार्न सकिने व्यवस्था मिलाइएको छ ।
यो परिवर्तनले विद्यार्थीहरूको जीवनमा ठूलो राहत दिने अपेक्षा गरिएको छ । पहिले नतिजा असारको दोस्रो सातासम्म आउँदा विद्यार्थीहरू महिनौंसम्म तनावमा बस्थे । ब्रीज कोर्स, कक्षा ११ को भर्ना ढिलाइ, क्यारियर काउन्सिलिङमा अवरोध यी सबै समस्या थेग्नुपर्थ्यो । अब मन्त्री पोखरेलको नेतृत्वमा ब्रीज कोर्स जस्ता अनावश्यक कार्यक्रममा रोक लगाइएको छ । नतिजा छिटो आएपछि विद्यार्थीहरूले तुरुन्त कक्षा ११ को तयारी गर्न पाउनेछन् ।
तयारी पूर्ण, परीक्षा भोलिबाट
राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डका अनुसार एसईई २०८२ को सबै तयारी पूरा भइसकेको छ । प्रश्नपत्र र उत्तरपुस्तिका सबै परीक्षा केन्द्रमा पुगिसकेका छन् । १ हजार ९६६ वटा परीक्षा केन्द्र कायम गरिएका छन् (एउटा जापानमा पनि) । केन्द्राध्यक्षहरू नियुक्त भइसकेका छन् । सुरक्षाकर्मी र कर्मचारीहरू खटिने छन् ।
यो वर्ष २ लाख ५७ हजार ६ सय १३ छात्रा, २ लाख ५४ हजार ८ सय १ छात्र र ७ जना अन्य विद्यार्थी परीक्षामा सहभागी हुँदैछन् । जापानको एभरेस्ट स्कुलबाट २३ जना विद्यार्थीले पनि नेपाली एसईई दिने छन् ।
परीक्षा नियन्त्रक अधिकारीले भने, “प्रदेश र जिल्लासँग भर्चुअल बैठक बसेर सबै ७७ जिल्लाबाट तयारी पूरा भएको पुष्टि भइसकेको छ । परीक्षा शान्तिपूर्ण र भयरहित वातावरणमा सम्पन्न गर्न सबैलाई आग्रह गर्दछौं ।”
किन महत्वपूर्ण छ यो निर्णय?
विद्यार्थीकेन्द्रित सुधार: नतिजा छिटो आउँदा मनोवैज्ञानिक तनाव कम हुन्छ । अभिभावक र विद्यार्थी दुवैलाई राहत मिल्छ ।
प्रभावकारिता: स्थानीय शिक्षकहरूबाटै जाँच हुँदा मूल्यांकनमा स्थानीय सन्दर्भ बुझ्ने सम्भावना बढ्छ र ढिलाइ घट्छ ।
नयाँ सरकारको प्रतिबद्धता: बालेन शाहको नेतृत्वमा रहेको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको सरकारले शिक्षा क्षेत्रमा तीव्र सुधारको सन्देश दिइरहेको छ । मन्त्री सस्मिता पोखरेलको यो पहलले शिक्षा प्रणालीलाई विद्यार्थीमैत्री बनाउने दिशातर्फको ठोस कदम हो ।
एसईई दिने हरेक विद्यार्थीलाई शुभकामना । तपाईंको मेहनत र सपनालाई सम्मान गर्दै परीक्षा बोर्ड र सरकारले यसपालि समयमै न्याय दिन खोजेको छ ।
एक महिनापछि जब नतिजा आउँछ, तब लाखौं विद्यार्थीहरूले नयाँ ढोका खोल्न सक्नेछन् तनावमुक्त र आत्मविश्वासका साथ । यो परिवर्तन सानो लाग्न सक्छ, तर नेपाली शिक्षा प्रणालीका लागि यो ठूलो छलाङ हो ।
शान्तिपूर्ण परीक्षा, राम्रो नतिजा र उज्ज्वल भविष्यको कामना !
